Słownik polsko-niemiecki dla opiekunki: słowa i zwroty potrzebne w pracy z seniorem

Kiedy senior mówi, że coś go boli, albo prosi o pomoc przy wstawaniu, potrzebujesz zdania, które od razu przyjdzie Ci do głowy. Kilka dobrze przećwiczonych zwrotów pomaga spokojniej przejść przez poranek, ustalić posiłek i przekazać rodzinie konkretne informacje.

Ten słownik polsko-niemiecki dla opiekunki obejmuje codzienną pracę od pierwszego powitania do wieczornego „dobranoc”. Znajdziesz tu także słowa potrzebne podczas rozmowy z pielęgniarką i gotowy schemat wezwania pomocy w Niemczech.

Jak korzystać z tego słownika

Szukaj sytuacji, w której jesteś

Zwroty są ułożone według przebiegu dnia, bez porządku alfabetycznego. Przy niemieckim słowie znajdziesz polskie znaczenie i krótki przykład użycia. Rzeczowników ucz się razem z rodzajnikiem: der, die, das. Gotowe zdania powtarzaj w całości, żeby później nie składać ich w myślach słowo po słowie.

Wydrukuj potrzebne fragmenty. Kartkę ze zwrotami kuchennymi możesz powiesić na lodówce, a schemat rozmowy z pogotowiem zostawić przy telefonie. Dokumenty medyczne i dane seniora przechowuj w uzgodnionym, bezpiecznym miejscu.

Na początek forma Sie

Do podopiecznego zwracaj się grzecznościowo: Sie, czyli „Pan/Pani”, oraz Herr/Frau + nazwisko. Przykładowo: Guten Morgen, Frau Müller oznacza „Dzień dobry, pani Müller”. Na du, czyli „ty”, przejdź dopiero wtedy, gdy senior sam to zaproponuje.

W naszych ofertach podajemy wymagany poziom niemieckiego. Słownik pomaga utrwalać język na każdym poziomie, jednak przed wyjazdem trzeba uczciwie ocenić, ile rozumiesz w rozmowie. Dodatkowe ćwiczenia znajdziesz w dziale nauka niemieckiego dla opiekunek. Na początek wybierz pięć zdań dziennie.

Pierwszy dzień: przedstawienie się i podstawowe zwroty

Jak się przedstawić i poprosić o powtórzenie?

Nie musisz opowiadać całego życiorysu. Wystarczy spokojne powitanie, imię i wyjaśnienie, kim jesteś. Kiedy nie rozumiesz odpowiedzi, od razu poproś o powtórzenie, zwłaszcza gdy rozmowa dotyczy bezpieczeństwa.

Pytania o dom

Wo ist …? znaczy „Gdzie jest…?”, a Wo finde ich …? „Gdzie znajdę…?”. Pytając o pozwolenie, użyj Darf ich …?, na przykład: Darf ich das Fenster öffnen? – „Czy mogę otworzyć okno?”.

• die Küche – kuchnia. Wo ist die Küche? – Gdzie jest kuchnia?
• das Bad – łazienka. Ist das Bad hier? – Czy łazienka jest tutaj?
• das Schlafzimmer – sypialnia. Wo ist Ihr Schlafzimmer? – Gdzie jest Pani/Pana sypialnia?
• die Waschmaschine – pralka. Wie funktioniert die Waschmaschine? – Jak działa pralka?
• der Schlüssel – klucz. Wo finde ich den Schlüssel? – Gdzie znajdę klucz?

Poranek: budzenie, toaleta i ubieranie

Najpierw powitanie i zapowiedź czynności

Guten Morgen, haben Sie gut geschlafen? – „Dzień dobry, czy dobrze Pan/Pani spał/a?”. Po takim pytaniu daj seniorowi czas na odpowiedź. Zanim odsłonisz kołdrę lub pomożesz mu usiąść, powiedz, co zamierzasz zrobić.

Pytaj o zgodę również przy czynnościach, które wykonujesz codziennie. Zasłoń drzwi, przygotuj ręcznik i pozwól seniorowi samodzielnie zrobić to, z czym sobie radzi. Organizację poranka łatwiej zaplanować z pomocą naszego poradnika o obowiązkach opiekunki i planie dnia seniora.

Mycie i przybory toaletowe

• sich waschen – myć się. Möchten Sie sich jetzt waschen? – Czy chce się Pan/Pani teraz umyć?
• duschen – brać prysznic. Möchten Sie heute duschen? – Czy chce Pan/Pani dzisiaj wziąć prysznic?
• die Zähne putzen – myć zęby. Möchten Sie sich die Zähne putzen? – Czy chce Pan/Pani umyć zęby?
• die Zahnprothese / das Gebiss – proteza zębowa. Wo ist Ihre Zahnprothese? – Gdzie jest Pani/Pana proteza?
• der Rasierer – maszynka do golenia. Hier ist Ihr Rasierer. – Tutaj jest Pana maszynka.
• das Handtuch – ręcznik. Ich hole ein frisches Handtuch. – Przyniosę świeży ręcznik.
• die Inkontinenzeinlage / die Windel – wkład chłonny / pielucha. Ich hole eine neue Inkontinenzeinlage. – Przyniosę nowy wkład chłonny.

Co dziś założyć?

Was möchten Sie heute anziehen? – „Co chce Pan/Pani dzisiaj założyć?”. Gdy wybór jest trudny, pokaż dwa ubrania. anziehen oznacza zakładać, a ausziehen zdejmować: Ich helfe Ihnen, die Jacke auszuziehen – „Pomogę Pani/Panu zdjąć kurtkę”.

• die Hose – spodnie. Möchten Sie diese Hose anziehen? – Czy chce Pan/Pani założyć te spodnie?
• das Hemd – koszula. Das Hemd liegt hier. – Koszula leży tutaj.
• die Socken – skarpetki. Hier sind Ihre Socken. – Tutaj są Pani/Pana skarpetki.
• die Hausschuhe – kapcie. Bitte ziehen Sie Ihre Hausschuhe an. – Proszę założyć kapcie.

Posiłki, zakupy i gotowanie

Przy stole

Nazwy posiłków usłyszysz każdego dnia: das Frühstück – śniadanie, das Mittagessen – obiad, das Abendessen – kolacja. Kaffee und Kuchen to kawa i ciasto, często popołudniowy poczęstunek. Możesz zapytać: Wann möchten Sie frühstücken? – „Kiedy chce Pan/Pani zjeść śniadanie?”.

Jeżeli senior ma zalecone ograniczenie płynów lub problemy z połykaniem, trzymaj się zaleceń personelu medycznego. Nie zachęcaj go automatycznie do wypijania kolejnych szklanek.

Dieta i lista zakupów

der Diabetiker / die Diabetikerin to osoba z cukrzycą: Mein Vater ist Diabetiker – „Mój ojciec ma cukrzycę”. Pozostałe słowa przydadzą się przy ustalaniu posiłków:

• salzarm – z małą ilością soli. Ich koche salzarm. – Gotuję z małą ilością soli.
• ohne Zucker – bez cukru. Möchten Sie Tee ohne Zucker? – Czy chce Pan/Pani herbatę bez cukru?
• die Allergie – alergia. Haben Sie eine Allergie gegen Nüsse? – Czy ma Pan/Pani alergię na orzechy?
• weich / püriert – miękki / zmiksowany. Soll das Gemüse weich oder püriert sein? – Czy warzywa mają być miękkie czy zmiksowane?

die Einkaufsliste oznacza listę zakupów: Ich schreibe die Einkaufsliste – „Piszę listę zakupów”. Zakupy zrobisz w der Supermarkt – supermarkecie, pieczywo kupisz w die Bäckerei – piekarni, a leki w die Apotheke – aptece. Przykład: Ich gehe zum Supermarkt und danach zur Apotheke – „Idę do supermarketu, a potem do apteki”.

Leki, zdrowie i wizyta u lekarza

Nazwy, które warto rozpoznawać

Znajomość słownictwa medycznego pomaga przekazać informację. Zakres pomocy przy lekach musi jednak wynikać z ustaleń i Twoich kompetencji. Nie zmieniaj samodzielnie dawek ani godzin podawania; wątpliwości wyjaśniaj z lekarzem lub farmaceutą.

Jak zapytać o ból i zgłosić objawy?

Zacznij od Wie fühlen Sie sich? – „Jak się Pan/Pani czuje?”. Następnie zapytaj dokładniej: Haben Sie Schmerzen? – „Czy coś Panią/Pana boli?” oraz Wo tut es weh? – „Gdzie boli?”.

W rozmowie z lekarzem podaj obserwację i czas jej wystąpienia:

• Frau Müller hat seit gestern Fieber. – Pani Müller ma gorączkę od wczoraj.
• Herr Müller ist heute sehr verwirrt. – Pan Müller jest dzisiaj bardzo zdezorientowany.
• Die Schmerzen haben heute Morgen begonnen. – Ból zaczął się dziś rano.

Nowa dezorientacja, nasilający się ból lub gorączka wymagają kontaktu z lekarzem. Nagłego pogorszenia nie przypisuj automatycznie wiekowi czy demencji. Przy objawach zagrożenia życia dzwoń pod 112.

Senior nie zawsze sam powie o dolegliwościach. Przeczytaj, dlaczego osoby starsze ukrywają ból i problemy zdrowotne. Jeżeli opiekujesz się osobą z rozpoznaną dną moczanową, przydadzą Ci się także wskazówki dotyczące opieki nad seniorem z dną moczanową.

Nagłe sytuacje: upadek, duszność, wezwanie pomocy

112 czy 116117?

112 to numer ratunkowy w sytuacji zagrożenia życia. der Rettungsdienst oznacza ratownictwo medyczne, a der Notarzt lekarza ratunkowego. Pod 116117 uzyskasz pomoc lekarską poza godzinami pracy przychodni, gdy problem nie zagraża życiu, lecz nie może czekać do kolejnego przyjęcia.

Takie rozróżnienie podaje oficjalny serwis pomocy medycznej 116117 w Niemczech. Nie czekaj na zgodę rodziny lub koordynatora, gdy trzeba wezwać pogotowie.

Dzwoń od razu pod 112 przy:

• silnym lub nagłym bólu w klatce piersiowej, zwłaszcza z dusznością;
• nagłej duszności, utracie przytomności albo braku prawidłowego oddechu;
• objawach udaru: opadającym kąciku ust, niewyraźnej mowie, nagłym osłabieniu ręki;
• upadku z urazem głowy, szczególnie z zaburzeniami świadomości, lub silnym krwawieniu.

Gotowy schemat rozmowy z dyspozytorem

Najpierw podaj adres. Nawet jeśli znasz niewiele słów, mów krótko i odpowiadaj na pytania. Nie rozłączaj się, dopóki dyspozytor na to nie pozwoli.

1. Wo? Gdzie? Die Adresse ist …, in …, im zweiten Stock. – Adres to…, w miejscowości…, na drugim piętrze.
2. Was ist passiert? Co się stało? Eine ältere Frau ist gestürzt. – Starsza kobieta upadła.
3. Wer? Wie viele Personen? Kto potrzebuje pomocy? Ile osób? Eine Person, 86 Jahre alt. – Jedna osoba, 86 lat.
4. Podaj objawy: Sie ist bewusstlos. – Ona jest nieprzytomna. Potem słuchaj instrukcji.

Przydatne zdania do przećwiczenia na głos:

• Bitte kommen Sie schnell! – Proszę szybko przyjechać!
• Meine Patientin ist gestürzt. – Moja podopieczna upadła.
• Er atmet schlecht. – On ma trudności z oddychaniem.
• Sie ist bewusstlos. – Ona jest nieprzytomna.
• Er hat starke Brustschmerzen. – On ma silny ból w klatce piersiowej.
• Ich spreche wenig Deutsch. Bitte sprechen Sie langsam. – Mówię słabo po niemiecku. Proszę mówić powoli.

Co przygotować przy telefonie?

Zostaw kartkę z pełnym adresem, piętrem i kodem wejściowym, jeśli jest potrzebny. Ustal, gdzie znajdują się aktualna lista leków i karta ubezpieczenia seniora. Zapisz numery rodziny i koordynatora. Gdy ktoś traci przytomność i nie oddycha prawidłowo, dzwoń pod 112, włącz tryb głośnomówiący i wykonuj polecenia dyspozytora dotyczące resuscytacji.

Demencja, nastrój i trudne rozmowy

Krótkie zdania i spokojne tempo

Przy demencji długie wyjaśnienia bywają trudne do zrozumienia. Przekazuj jedną informację naraz, poczekaj na reakcję i ogranicz hałas. Poniższych zdań używaj zgodnie z sytuacją; zapewnienie o bezpieczeństwie powinno odpowiadać temu, co rzeczywiście się dzieje.

Złość i stawianie granic

Ich verstehe, dass Sie ärgerlich sind oznacza „Rozumiem, że jest Pan/Pani zdenerwowany/a”. Jeśli senior obraża Cię lub krzyczy, możesz powiedzieć: Bitte sprechen Sie nicht so mit mir – „Proszę tak do mnie nie mówić”.

Przy nasilającym się pobudzeniu zachowaj bezpieczny dystans i skontaktuj się z koordynatorem. Nie próbuj siłą przeprowadzać pielęgnacji. Nagła zmiana zachowania wymaga oceny lekarskiej; przy bezpośrednim zagrożeniu zdrowia lub życia wezwij pomoc pod 112.

Rozmowa z rodziną seniora i pielęgniarką

Krótki raport z dnia i potrzebne zakupy

Rodzinie przekazuj konkrety: co senior zjadł, jak spał, co zmieniło się w samopoczuciu. Porównanie z poprzednim dniem jest przydatniejsze niż samo „było gorzej”.

• Ihre Mutter hat heute gut gegessen. – Pani/Pana mama dzisiaj dobrze jadła.
• Ihr Vater hat letzte Nacht schlecht geschlafen. – Pani/Pana tata źle spał ostatniej nocy.
• Wir brauchen neue Inkontinenzeinlagen. – Potrzebujemy nowych wkładów chłonnych.
• Die Medikamente sind fast aufgebraucht. Wir brauchen ein neues Rezept. – Leki prawie się skończyły. Potrzebujemy nowej recepty.

W ostatnim przykładzie mówimy o kończącym się zapasie leków. Samą prośbę o receptę możesz skrócić do Wir brauchen ein neues Rezept.

Kontakt z Pflegedienst i sprawy własne

Pflegedienst to zewnętrzny zespół świadczący opiekę pielęgniarską. Zapytaj: Um wie viel Uhr kommen Sie morgen? – „O której przyjdą Państwo jutro?” albo Hat sich der Medikamentenplan geändert? – „Czy zmienił się plan przyjmowania leków?”. Ustne informacje dotyczące leków trzeba potwierdzić w aktualnych zaleceniach.

Twoje ustalenia organizacyjne też wymagają jasnych słów. die Freizeit to czas wolny, die Pause przerwa, a ein freier Tag dzień wolny.

• Wann habe ich meine Pause? – Kiedy mam przerwę?
• Wer übernimmt die Betreuung während meiner Pause? – Kto przejmuje opiekę podczas mojej przerwy?
• Ich brauche Unterstützung. – Potrzebuję wsparcia.
• Ich rufe meine Koordinatorin an. – Zadzwonię do mojej koordynatorki.

Jeśli ustalenia dotyczące obowiązków lub odpoczynku są niejasne, zgłoś to koordynatorowi. Przygotuj opis konkretnej sytuacji i powiedz, czego potrzebujesz, aby bezpiecznie wykonywać pracę.

Wolny czas, spacer i rozmowy o codzienności

Wyjście z domu

spazieren gehen oznacza spacerować: Möchten Sie spazieren gehen? – „Czy chce Pan/Pani pójść na spacer?”. der Rollator to balkonik, a der Rollstuhl wózek inwalidzki. Przed wyjściem możesz powiedzieć: Ich hole Ihren Rollator – „Przyniosę Pani/Pana balkonik”.

das Wetter to pogoda. Zdanie Heute ist es kalt, bitte ziehen Sie eine Jacke an znaczy „Dzisiaj jest zimno, proszę założyć kurtkę”. Przy planowaniu wyjścia przyda się też Es regnet. Möchten Sie lieber zu Hause bleiben? – „Pada deszcz. Czy woli Pan/Pani zostać w domu?”.

O czym rozmawiać i jak zakończyć dzień?

Erzählen Sie mir von früher – „Proszę opowiedzieć mi o dawnych czasach”. Możesz też zapytać: Haben Sie Kinder oder Enkel? – „Czy ma Pan/Pani dzieci lub wnuki?”. Jeśli temat wywołuje smutek, nie naciskaj.

• ein Spiel spielen – zagrać w grę. Möchten Sie ein Spiel spielen? – Czy chce Pan/Pani zagrać?
• fernsehen – oglądać telewizję. Was möchten Sie im Fernsehen sehen? – Co chce Pan/Pani obejrzeć w telewizji?
• die Zeitung – gazeta. Soll ich Ihnen aus der Zeitung vorlesen? – Czy poczytać Pani/Panu gazetę?
• die Fotos – zdjęcia. Möchten Sie Fotos anschauen? – Czy chce Pan/Pani pooglądać zdjęcia?

Wieczorem zapytaj: Brauchen Sie noch etwas? – „Czy potrzebuje Pan/Pani jeszcze czegoś?”. Na pożegnanie wystarczy Gute Nacht, schlafen Sie gut – „Dobranoc, proszę dobrze spać”.

Jak szybciej uczyć się niemieckiego w pracy

Pięć zdań, których naprawdę użyjesz

Wybierz zwroty na najbliższy dzień, np. pytanie o sen, propozycję śniadania i prośbę o powtórzenie. Przeczytaj je na głos, zasłoń niemiecką wersję i spróbuj powiedzieć z pamięci. Wieczorem wróć do tych, które sprawiły trudność.

Na przedmiotach możesz przykleić karteczki z nazwami, jeśli domownicy się zgadzają. Ucz się połączeń: das Fenster öffnen – „otworzyć okno”, zamiast samego das Fenster. Gdy senior ma na to ochotę, poproś: Bitte korrigieren Sie mich, wenn ich einen Fehler mache – „Proszę mnie poprawić, jeśli zrobię błąd”. Dla części podopiecznych taka rozmowa jest przyjemną wspólną aktywnością.

Tłumacz w telefonie przydaje się przy nieznanym produkcie czy krótkiej wiadomości. Przy dawkowaniu leków potrzebne jest jednoznaczne potwierdzenie zaleceń. W nagłym zagrożeniu od razu dzwoń pod 112 zamiast wpisywać rozbudowany opis do aplikacji.

Lista kontrolna przed wyjazdem

• Wydrukuj zwroty potrzebne podczas poranka, posiłków i wezwania pomocy.
• Zapisz numery 112 i 116117 wraz z ich przeznaczeniem.
• Przećwicz wypowiadanie pełnego adresu podopiecznego.
• Zapisz kontakt do rodziny i koordynatora.
• Przygotuj pytania o plan dnia i zakres obowiązków.

Praca z Avanti Medic: nie zostajesz sama z językiem

W Avanti Medic działamy od 2012 roku. Indywidualnie dobieramy oferty, uwzględniając także Twój poziom niemieckiego, a wymagania językowe podajemy w ogłoszeniach. Podczas współpracy masz opiekę koordynatora, do którego możesz zgłosić trudności komunikacyjne i organizacyjne.

Oferujemy niemiecką umowę Mini-Job lub Midi-Job bez konieczności zakładania działalności oraz opłacane składki socjalne, zdrowotne i emerytalne w Niemczech. Zapewniamy zakwaterowanie, dodatek żywieniowy i organizację dojazdu. Wynagrodzenie jest wypłacane w EUR; szczegóły sprawdzisz przy konkretnej ofercie.

Jeżeli planujesz wyjazd, zajrzyj do aktualnych ofert pracy dla opiekunek i opiekunów lub wypełnij kwestionariusz zgłoszeniowy. Możesz też zadzwonić pod 95 780 0290 i opowiedzieć nam o swoim doświadczeniu oraz znajomości języka. Wspólnie ustalimy, jakiej oferty szukać.